WEBVTT 00:05:36.480 --> 00:05:39.720 In de Toekomstverkenning Publieke Dienstverlening 2035... 00:05:39.840 --> 00:05:42.360 kijken we niet alleen naar mensen en technologie. 00:05:42.360 --> 00:05:45.320 We kijken ook naar de middelen, die in de toekomst nodig zijn. 00:05:45.840 --> 00:05:48.720 Deze middelen zijn afhankelijk van ontwikkelingen op het gebied... 00:05:48.720 --> 00:05:51.960 van overheidsinkomsten en overheidsuitgaven. 00:05:52.560 --> 00:05:56.000 We zetten de belangrijkste prognoses hierover kort op een rij. 00:05:56.200 --> 00:05:59.520 Te beginnen bij de inkomsten, die zullen teruglopen. 00:05:59.960 --> 00:06:04.680 Over 10 jaar zijn er meer gepensioneerden en een relatief kleinere beroepsbevolking. 00:06:05.160 --> 00:06:08.840 Dat leidt er toe dat er minder sociale premies worden opgebracht. 00:06:09.520 --> 00:06:12.680 Waren er bij de invoering van de AOW in 1957... 00:06:12.680 --> 00:06:15.400 nog zeven werkenden per gepensioneerde... 00:06:15.400 --> 00:06:17.280 nu zijn dat er nog maar drie. 00:06:17.520 --> 00:06:20.520 en in 2040 slechts twee. 00:06:21.320 --> 00:06:24.600 De overheid ontvangt dus steeds minder inkomsten uit belastingen... 00:06:24.960 --> 00:06:27.960 terwijl de uitgaven juist fors stijgen. 00:06:28.680 --> 00:06:31.160 Het draagvlak voor het solidariteitsprincipe... 00:06:31.160 --> 00:06:33.440 kan hierdoor onder spanning komen te staan. 00:06:33.720 --> 00:06:37.360 De rijksoverheid en de gemeentes zijn de afgelopen jaren sterk gegroeid. 00:06:38.000 --> 00:06:42.360 maar door de krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk alle vacatures te vullen. 00:06:42.560 --> 00:06:45.560 Bedrijven hebben ook veel moeite om geschikt personeel te vinden. 00:06:45.720 --> 00:06:48.400 Vooral in de IT, zorg en techniek. 00:06:48.560 --> 00:06:51.360 Bovendien wordt personeel door deze schaarste duurder. 00:06:52.320 --> 00:06:55.200 De arbeids krapte en hogere arbeidskosten... 00:06:55.200 --> 00:06:58.200 zetten het ondernemingsklimaat in Nederland onder druk. 00:06:58.680 --> 00:07:00.400 De afgelopen jaren zien we dan ook... 00:07:00.400 --> 00:07:03.800 dat er meer bedrijven zijn gekrompen dan gegroeid. 00:07:03.800 --> 00:07:08.520 En deze tendens heeft een remmende werking op de overheidsinkomsten. 00:07:08.920 --> 00:07:13.040 We zien dus dat de overheidsinkomsten de komende tien jaar zullen dalen. 00:07:13.480 --> 00:07:16.760 Maar aan de uitgavenkant blijven de kosten juist stijgen. 00:07:17.520 --> 00:07:20.080 Dit gebeurt deels bij de bekende dossiers. 00:07:20.560 --> 00:07:23.720 Zo zullen de uitgaven in de zorg richting 2040... 00:07:23.720 --> 00:07:27.000 verdubbelen tot € 174 miljard. 00:07:27.480 --> 00:07:29.960 Tegelijkertijd verwachten we meer te besteden... 00:07:30.120 --> 00:07:33.120 aan de energietransitie en het woningtekort. 00:07:33.360 --> 00:07:36.880 Een stijgende rente kan daarbij zorgen voor een extra hoge kostenpost. 00:07:37.760 --> 00:07:40.920 Bovendien dringen oplopende geopolitieke spanningen... 00:07:41.200 --> 00:07:44.600 tot steeds hogere uitgaven aan defensie en veiligheid. 00:07:44.880 --> 00:07:47.200 Maar daarnaast is er de komende jaren... 00:07:47.200 --> 00:07:50.760 ook veel geld nodig om problemen uit het verleden op te lossen... 00:07:50.880 --> 00:07:53.360 die lange tijd vooruitgeschoven geschoven zijn... 00:07:53.360 --> 00:07:55.680 zoals de veroudering van IT systemen... 00:07:55.680 --> 00:07:58.760 en fysieke infrastructuren, zoals wegen en bruggen. 00:07:59.120 --> 00:08:04.160 De komende tien jaar is het de grote vraag welke financiele keuzes de politiek maakt... 00:08:04.560 --> 00:08:06.960 met name ten aanzien van de publieke dienstverlening. 00:08:07.720 --> 00:08:11.240 Een bezuinigingsscenario is hierbij een hele reële mogelijkheid. 00:08:12.000 --> 00:08:14.480 Dit zou een trendbreuk zijn met de afgelopen jaren... 00:08:14.480 --> 00:08:19.080 waarin geld voor steunpakketten en fondsen onbeperkt beschikbaar was. 00:08:19.400 --> 00:08:21.840 Dus wordt er straks bezuinigd? 00:08:21.840 --> 00:08:24.840 Of blijven de middelen onbeperkt beschikbaar? 00:08:25.440 --> 00:08:28.800 En wie gaat richting 2035 de rekening betalen? 00:08:28.800 --> 00:08:30.720 Worden dat de specifieke domeinen? 00:08:30.720 --> 00:08:33.080 Of toekomstige generaties? 00:08:36.360 --> 00:08:37.520 Ik ben Raymond Dubbeldam. 00:08:37.520 --> 00:08:40.440 Ik ben ondernemer van ons familiebedrijf. 00:08:40.440 --> 00:08:42.920 Wat mijn vader zestig jaar geleden gestart is. 00:08:43.200 --> 00:08:44.680 We werken met zo'n 300 mensen. 00:08:45.120 --> 00:08:48.120 We zijn hoofdzakelijk actief in de maakindustrie, in de techniek. 00:08:48.440 --> 00:08:51.200 En we zitten in Zuid-Holland. 00:08:51.200 --> 00:08:53.360 Onze missie richting 2035... 00:08:53.360 --> 00:08:55.440 Ik denk dat veel familiebedrijven dat herkennen. 00:08:55.440 --> 00:08:58.200 We willen impact blijven maken, er toe blijven doen. 00:08:58.200 --> 00:09:00.680 Dat geldt voor onze medewerkers, voor onze... 00:09:00.680 --> 00:09:03.320 omgeving en ook voor onze klanten en onze afnemers. 00:09:03.600 --> 00:09:07.200 En daarnaast hebben we uiteraard ook nog een gezonde groeiambitie de komende jaren. 00:09:07.520 --> 00:09:11.960 Om onze ambities in 2035 te bereiken, zien we een aantal belangrijke uitdagingen. 00:09:12.360 --> 00:09:13.880 AI en robotisering. 00:09:13.880 --> 00:09:15.600 Ook fysieke robotisering. 00:09:15.600 --> 00:09:19.240 Dat gaat ook echt wel grote impact hebben op ons bedrijf, op onze processen... 00:09:19.240 --> 00:09:21.200 op werk, binnen ons bedrijf. 00:09:21.200 --> 00:09:23.320 Er zullen banen veranderen, er zullen banen verdwijnen. 00:09:23.320 --> 00:09:25.200 Er zullen nieuwe banen bijkomen. 00:09:25.200 --> 00:09:27.640 Maar dat is nodig om competitief te blijven. 00:09:27.840 --> 00:09:29.440 En dus daar zijn we nu ook al druk mee bezig. 00:09:29.440 --> 00:09:31.160 We hebben al veel gerobotiseerd. 00:09:31.360 --> 00:09:33.960 Daarnaast is natuurlijk de beschikbaarheid van personeel... 00:09:33.960 --> 00:09:35.880 is een groot probleem. 00:09:35.880 --> 00:09:38.880 Niet alleen bij ons, dat is overal in de technische industrie. 00:09:39.560 --> 00:09:42.680 We concurreren ook een beetje met de overheid op sommige gevallen. 00:09:42.960 --> 00:09:44.800 Energietransitie neemt ook mensen weg. 00:09:44.800 --> 00:09:46.520 Daarnaast arbeidsmigranten. 00:09:46.520 --> 00:09:49.160 Die hebben we toch nodig, nu maar ook in de toekomst. 00:09:49.160 --> 00:09:51.640 En daar zullen we ook goede woningen voor moeten regelen. 00:09:51.640 --> 00:09:54.840 En ook de arbeidsvoorwaarden en omstandigheden zullen op orde moeten zijn. 00:09:55.440 --> 00:09:56.960 Daarnaast duurzaam ondernemen. 00:09:56.960 --> 00:09:58.960 Dat zal het gemeengoed zijn over 10 jaar. 00:09:58.960 --> 00:10:00.240 Dan heb ik het over footprint... 00:10:00.240 --> 00:10:01.760 over goed werkgeverschap. 00:10:02.120 --> 00:10:06.160 Dat zal een onderdeel worden van onze ondernemingsvisie. 00:10:06.600 --> 00:10:09.120 Waar we tegenaan lopen om onze ambitie waar te maken... 00:10:09.120 --> 00:10:11.560 in 2035 is heel breed gezegd... 00:10:11.560 --> 00:10:14.400 dat is het gebrek aan visie van de overheid. 00:10:15.320 --> 00:10:17.280 Als ondernemer wil je natuurlijk je risico's inschatten. 00:10:17.280 --> 00:10:19.040 Je moet kunnen investeren in de langere termijn... 00:10:19.200 --> 00:10:22.120 en daar heb je gewoon een stuk plan voor nodig van de overheid. 00:10:22.120 --> 00:10:23.440 En dat ontbreekt nu. 00:10:23.960 --> 00:10:27.000 Het ontbreken van een langetermijnvisie op duurzaamheid... 00:10:27.360 --> 00:10:32.200 op de op de woningmarkt, op arbeid, op de maakindustrie. 00:10:32.400 --> 00:10:36.120 En dat is alles bij elkaar denk ik een verslechtering van het... 00:10:36.120 --> 00:10:37.800 ondernemingsklimaat in Nederland. 00:10:38.120 --> 00:10:41.000 Op het industrieterrein waar we zitten hebben we te maken met netcongestie. 00:10:41.840 --> 00:10:44.200 Als ondernemers ga je dan bij elkaar komen, dan... 00:10:44.360 --> 00:10:46.080 begin je te denken aan een oplossing. 00:10:46.080 --> 00:10:48.760 Het delen van energie op hetzelfde industrieterein. 00:10:49.080 --> 00:10:51.000 En dan loop je toch tegen de onmogelijkheden aan... 00:10:51.000 --> 00:10:53.520 die Stedin, dat is eigenlijk de netbeheerder... 00:10:54.360 --> 00:10:55.960 waar Stedin mee te maken heeft. 00:10:56.800 --> 00:10:59.360 Dus dan leggen wij 2200 zonnepanelen. 00:10:59.480 --> 00:11:01.040 Je wil die energie op sommige momenten kunnen delen... 00:11:01.040 --> 00:11:02.880 met andere mensen op het industrieterrein. 00:11:03.080 --> 00:11:05.480 Daarmee kan je echt een stuk van de netcongestie oplossen. 00:11:05.720 --> 00:11:06.480 en dan... 00:11:06.760 --> 00:11:08.840 past het niet in de huidige wet- en regelgeving... 00:11:08.840 --> 00:11:10.400 en dat wordt gewoon tegengewerkt. 00:11:10.520 --> 00:11:12.800 Als ondernemer is dat natuurlijk onbegrijpelijk. 00:11:12.960 --> 00:11:15.400 Je snapt heus wel het wettelijke kader... 00:11:15.400 --> 00:11:17.680 maar dat is natuurlijk heel moeilijk om daar als onderneming mee om te gaan. 00:11:17.680 --> 00:11:20.080 En ik denk als we die transitie meer zelf we willen geven... 00:11:20.080 --> 00:11:22.280 dat er daar echt wel anders naar moeten kijken.